Odliczanie w Rosji

Aldona Kopkiewicz / Felieton

To nie będzie rytualne narzekanie intelektualistki na świat, w którym tak wielkie emocje budzi piłka nożna. Odbywają się właśnie mistrzostwa świata, niech tak będzie; niestety odbywają się w Rosji. Mamy więc święto i niesprawiedliwość: obok postów o meczach codziennie pojawiają…

Cierpienia młodej Hany (premiera: 6 czerwca 2018)

Katja Gorečan / Zapowiedź

Bohaterka tomu, Hana, ma około dwudziestu lat, obgryza paznokcie, pali papierosy, maluje obrazy, lubi spacerować po lesie i pisze poezję. W śmiałych konfesyjnych wierszach podmiotka opowiada o uniwersalnych dziewczyńskich doświadczeniach – przeżywaniu swojej cielesności w oczach własnych i cudzych, miesiączce,…

"Lucyfer zwycięża" Ilony Witkowskiej nominowany do Silesiusa

Redakcja / Wiadomość

Tomik Lucyfer zwycięża autorstwa Ilony Witkowskiej, wydany w serii poetyckiej Korporacji Ha!art, znalazł się w siódemce książek nominowanych do Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius. Serdecznie gratulujemy Autorce oraz redaktorce serii, Mai Staśko. Trzymamy kciuki! • • • PRZECZYTAJ FRAGMENTY KSIĄŻKI ZAMÓW…

Robbo. Solucja

Piotr Marecki, Wojciech „Bocianu” Bociański, Piotr „Kroll” Mietniowski, Krzysztof „Kaz” Ziembik / Książka

Technologia ma współcześnie krótki żywot. Nowe platformy zabijane są przez nowsze, nowsze przez jeszcze nowsze, jeszcze nowsze przez… – i tak w nieskończoność. Odpowiedzią na to przyspieszenie jest powrót do urządzeń wypartych i martwych. Robbo. Solucja zawiera tekst wygenerowany na…

"Frajda": warszawskie spotkanie z Martą Dzido

14.04.2018 / Wydarzenie

Korporacja Ha!art, Spółdzielnia Socjalna WOLA i Cafe PoWoli zapraszają na spotkanie z Martą Dzido, autorką wydanej w marcu powieści Frajda, w ramach Smoczych Salonów literackich. • • • 14 kwietnia, sobota, godz. 19:30 Cafe PoWoli, ul. Smocza 3, Warszawa Strona…

#DeleteFacebook

Aldona Kopkiewicz / Felieton

Do tej pory pobłażliwie uśmiechałam się nad algorytmami Facebooka, skoro te reklamowały mi produkty, które sama wyszukałam właśnie w Internecie, a nawet już kupiłam. Ostatnio zdarzyło się jednak, że skorzystałam z szamponu mojego chłopaka i nawet poświęciłam temu zdarzeniu chwilę…

Ha!art 59 3/2017

Literatura amerykańska XX i XXI wieku, o której nie mieliście pojęcia / Numery czasopisma

Literatura amerykańska XX i XXI wieku, o której nie mieliście pojęcia Autorki i autorzy numeru: Sandy Baldwin, Charles Olson, Piotr Marecki, Araki Yasusada, Shiv Kotecha, Lawrence Giffin, Kenneth Goldsmith, Mikołaj Spodaryk, Yedda Morrison i Nick Thurston. • • • Walkthrough…

Odkrywanie kodu [wprowadzenie]

Nick Montfort / Proza

Oto książka o tym, jak myśleć z pomocą technologii komputerowych oraz dostrzegać w nich część kultury. Programowanie jest tu przedstawione jako sposób iteratywnego modelowania zarówno dzieł sztuki, jak i projektów w obrębie humanistyki dzięki procesowi, który umożliwia programiście odkrywanie –…

Frajda [fragment]

Marta Dzido / Proza

Pamiętasz?   *** O tak. Doskonale. Leżeliśmy w trawie na plecach i wyciągniętym w niebo patykiem odgarnialiśmy chmury. Konie piły wodę ze strumienia, ty miałaś nagie piersi. Cały czas byłem wtedy gotów, wystarczyło, że na ciebie spojrzałem, nawet nie, nawet…

Modlitwy dla opornych [fragmenty]

Jaś Kapela / Poezja

Jaś Kapela dojrzał, bo i sytuacja na świecie dojrzała. Zamiast śmieszkować, jak przystało na Dobrego Trolla, angażuje się po stronie planety Ziemia przeciwko reptilianom i jednemu procentowi najbogatszych. • • • Jaś Kapela jest melancholijnym optymistą. Cierpi za miliony ludzi,…

Parę kartek z "Notesu dla ludzi uczulonych na gluten i laktozę"

Bolesław Chromry / Komiks

Warto czasami pomyśleć. I warto też czasem coś zapisać. Albo narysować wielkiego penisa nudząc się na internalu w sali konferencyjnej. Bolesław Chromry wychodzi naprzeciw oczekiwaniom wszystkich tych, którzy chcieliby sobie wytatuować napis „fuck my life”, ale nie mają odwagi i…

Pozdrowienia ze świata [fragmenty]

Dominika Dymińska /

Czarny Protest, feminizm, miłość, praca, Polska. W swojej trzeciej książce nominowana do Nagrody Nike Dominika Dymińska walczy z ustawionymi gośćmi, którzy chcą decydować o naszym życiu. I ich pokonuje, pokonujemy wszystkie.      Ledwo życieZnam już na pamięć numer mojej karty kredytowej.Udawanie bogatej…

Lucyfer zwycięża [fragmenty]

Ilona Witkowska / Poezja

Ilona Witkowska wie, co pisze, a to wcale nieczęste.Jej wiersze są jak dobrze wymierzone pociski melancholijnego gniewu.Warto uważnie śledzić ich lot. Marcin Sendecki             nie   nie chce się spać.nie chce się robić. ty sobie…

Frontpage Slideshow | Copyright © 2006-2013 JoomlaWorks Ltd.

Joanna Ostrowska - Bezwzględne Polki kochają aż po grób! "Joanna" Feliksa Falka

Redakcja

Polskie kino historyczne to przede wszystkim wielkie eposy o cnotach narodowych naszego społeczeństwa. Jak powiedziała kiedyś niezwykle trafnie Joanna Tokarska-Bakir – my, Polacy, cierpimy na chorobę niewinności. Nasza kinematografia narodowa w pełni odzwierciedla trawiącą nas infekcję.

Nie ma bowiem filmów o ciemnych sferach, brzydkich zachowaniach i antybohaterach. Jeśli już zdarzają się jakieś wyjątki, to najczęściej „skazy” równoważą patriotyczne czyny, a sama wspólnota osobiście dokonuje bezpośredniego ukarania sprawców. Oczywiście pisząc o polskim kinie historycznym jako o kinie narodowym, wyżej przytoczone opinie stały się już obiegowym frazesem, który został zaakceptowany przez twórców, a w konsekwencji przez samych widzów. Wszelkie próby wyjścia poza układ Ojczyzna-blizna są nad wyraz rzadkie. Takie filmy jak „Kornblumenblau” Wosiewicza, czy „jeszcze tylko ten las” Łomnickiego poszły w niepamięć – nie zapisały się w powszechnej obywatelskiej świadomości, a na dokładkę nie przyczyniły się do ugruntowania nowego modelu polskiej polityki historycznej tak popularnej przez ostatnią dekadę.

Kino ma wizualizować obrany okres historyczny, praktycznie symulować przeszłość, a co najważniejsze utrwalać stare patriotyczne postawy w głowach młodych Polaków, którzy nigdy nie powinni mieć nawet cienia wątpliwości co do winy, kary i oddania za Ojczyznę... I choć może ta ocena ociera się o czarnowidztwo, mam wrażenie, że jako społeczeństwo potrzebujemy co jakiś czas dowodu zbrodni na nas popełnionej; bajki o polskiej husarii i w konsekwencji krwawej masakry, w której śmierć jest najwyższą nagrodą – oczywiście w barwach biało-czerwonych.

Czytając pierwsze wywiady z Feliksem Falkiem dookreślającego aurę, w której powstał jego najnowszy film, jak mantra pojawiało się zdanie o uniwersalności losu głównej bohaterki. Podobne doświadczenia mogły być jej udziałem równie dobrze w okresie pokoju. Z jednej strony zatem Holocaust, II Wojna Światowa, z drugiej perspektywa ponadczasowa męczeństwa i poświęcenia dla bliźniego. I tu i tam patos i sakralizacja, choć z perspektywą zmiany. Bowiem w tym tkwi sęk projektu Falka pod znamiennym tytułem „Joanna”. Odwołując się bezpośrednio do innego polskiego filmu „Matka Joanna od aniołów” reżyser próbuje dokonać niemożliwego. Odchodzi na pierwszy rzut oka od makrohistorii / historii politycznej tak charakterystycznej dla polskiego kina historycznego i jednocześnie skazuje swoją bohaterkę na los patetycznej hrabiny, arystokratki ducha, którą targają wielkie dramaty, tym razem jednak nie w otwartym polu bitwy, czy kanału, ale w zaciszu domowego ogniska... „Joanna” Falka jest zatem próbą nowatorskiego podejścia do polskiej przeszłości wojennej, która spala na panewce przede wszystkim ze względu na dobór narzędzi konstruowania świata przedstawionego i samych bohaterów. Przyglądając się przede wszystkim kobietom Falk „napisał” je na zasadzie biało-czarnych opozycji: jedna kocha nad życie, inna nie kocha, tylko się puszcza, bo dzieci; jedna ma wyższe wykształcenie i kaganiec moralny, inna wywodzi się z „prostego ludu” i raczej unika kłopotów nawet kosztem życia drugiego człowieka. Porzucając ironię i automatycznie odpierając argumenty o rzekomej wizualizacji wachlarza postaw Polaków w czasie wojny, tak mocne opozycje nie wzbogacają świadomości widza. Działają wręcz przeciwnie prowokując do jednoznacznej oceny, kto tak naprawdę zachowywał się jak prawdziwy Polak... nie Polka.

W tym czarno-biało-granatowym świecie wojennego Krakowa w trakcie II Wojny Światowej pojawia się żydowska dziewczynka, która jak gdyby nigdy nic zostaje przygarnięta przez młodą Polkę-inteligentkę po jednej z łapanek. Drewniane, wręcz nieludzkie żydowskie dziecko wywołuje śmiech, doprowadzając widza do dość kontrowersyjnej sytuacji odbiorczej, podczas której los samej postaci schodzi na drugi plan. Od tego momentu liczy się jedynie postać samej „dobro-czyniącej”, karmiącej swoją podopieczną bajeczkami o wielkim smoku na Wawelu, którego bardzo chcielibyśmy wszyscy w 1939 roku zaczarować, ale po prostu się nie udało. Poziom niesmaku powoli wzrasta, choć będąc słowną i uczciwą muszę przyznać, że dzięki roli Urszuli Grabowskiej film jako tako wymyka się kategorii „całkowitej porażki”. Znamienny jest fakt, iż Falk ma odwagę pokazać dwie sceny dotychczas raczej obce rodzimym wizualizacjom II Wojny Światowej. Na początek sytuacja Polki oddającej się (w sensie jak najbardziej dosłownym) niemieckiemu oficerowi w imię ratowania życia. Następnie „golenie głowy” – kara za zdradę i współpracę z okupantem, którą wykonuje Polskie Państwo Podziemne. W obu przypadkach mamy do czynienia z mechanizmem w pewien sposób odtabuizowującym zapomniane przez Polaków sfery historii życia codziennego z okresu okupacji. Niestety, następuje jedynie „wizualizacja niepokazywanego” i na tym potencjał filmu się wyczerpuje. W obu scenach główna bohaterka jest przede wszystkim ukazana jako postać tragiczna, o której losach decyduje „siła wyższa historii i polski los” (sic!). W takiej perspektywie sprawa golenia głów, czy stosunków seksualnych z okupantem pozostaje nadal w sferze niemożliwego wyjątku; kary, która spadała na nielicznych / nieliczne; której najczęściej można było uniknąć. Będąc bardziej ironiczną, naprawdę można było uniknąć kliszy w postaci „dobrego, oczytanego Niemca, mówiącego po francusku”, co prawdopodobnie miało ułatwić przyswojenie obrazu Polki oddającej się okupantowi. Na dokładkę szczekający i goniący ofiarę-Joannę pies zaraz po „wyroku” wywołuje chyba jedynie uśmiech zażenowania. Już dobitniej się nie dało zaznaczyć wykluczenia.

Bezwzględne Polki kochają aż po grób! Są w stanie do końca wypełniać swój patriotyczny obowiązek, czasem nawet bardziej oddane ojczyźnie, niż niejeden żołnierz na polu bitwy. Prowadziły (i prowadzą) wojną w sferze domowej – ratowały, oddawały się, karmiły, ryzykowały, przemycały i cierpiały wyroki. Po wojnie ich duma to milczenie, dlatego też tak niewiele z nich opowiada o swoich przeżyciach, a jeśli już – to w bardzo wyselekcjonowanej formie. W „Joannie” Feliksa Falka świat codzienności okupacyjnej pozostaje nadal czarno-biały, czy raczej biało-czerwony, bez względu na to, jak mocno sam reżyser protestowałby już po premierze swojego dzieła. Może nareszcie przyszedł czas, żeby filmy historyczne wyjąć z kostiumu „patriotycznej ułudy” i starać się pokazać coś zupełnie innego – Joannę, która z ogoloną głową w naszej postpamięci zapisała się zupełnie inaczej. Chyba że się mylę...

• • •

Joanna Ostrowska (ur. 1983) – doktorantka Katedry Judaistyki UJ („Prostytucja jako praca przymusowa w czasie II Wojny Światowej. Próba odtabuizowania zjawiska”), studentka filmoznawstwa UJ, produkcji filmowej i telewizyjnej PWSFTv i T w Łodzi i Gender Studies UW, stypendystka Sokrates-Erasmus na Humboldt Universitat zu Berlin, członkini Krytyki Politycznej, współtworzyła Sekcję Sztuki Współczesnej, współpracowała z MDSM, Mahn- und Gedenksstatte Ravensbruck, Ośrodkiem KARTA, publikowała w czasopismach „Krytyka Polityczna”, „Ha!art”, „Zadra”, „Słowo Żydowskie”, „Polityka”, „Film”, „Res Publika Nowa”, „Teksty Drugie”, artPapier, Feminoteka, „Artmix”. Wykładała w Katedrze Judaistyki UJ, na Gender Studies UJ, Gender Studies UW i na Gender Studies w IBL PAN. Obecnie prowadzi badania dotyczące prostytucji w Polsce w czasie II Wojny Światowej w ramach studiów doktoranckich oraz kontynuuje badania dotyczące prostytucji obozowej i przyobozowej. Zajmuje się także sytuacją homoseksualistów i lesbijek w III Rzeszy oraz zjawiskiem pornografizacji Holocaustu. Mieszka w Warszawie.

Online za darmo

ha-art-55-3-2016
Numer specjalny: DANK MEMES

Ha!art 55 3/2016

Numer specjalny: DANK MEMES W środeczku: Ahus, Mateusz Anczykowski, Cichy Nabiau, Cipasek, Czarno-biały Pag, Ewa Kaleta, Princ polo, Top Mem, Przemysław...Więcej...
literatura-polska-po-1989-roku-w-swietle-teorii-pierre-a-bourdieu
Nadrzędnym celem projektu był naukowy opis dwudziestu pięciu lat rozwoju pola literackiego w Polsce (1989–2014) i zachowań jego głównych aktorów (pisarzy...Więcej...
bletka-z-balustrady
Bletka z balustrady to ciąg zdarzeń komponujący cyfrowy wiersz. Algorytm opiera się na ramie syntaktycznej utworu Noga Tadeusza Peipera, z którego zostały...Więcej...
rekopis-znaleziony-w-saragossie-adaptacja-sieciowa
Dzięki umieszczeniu arcymistrzowskiej prozy hrabiego Potockiego w cyfrowym otoczeniu, czytelnik otrzymuje gwarancję świeżej i pełnej przygód lektury....Więcej...

Czasopismo

ha-art-59-3-2017

Ha!art 59 3/2017

Literatura amerykańska XX i XXI wieku, o której nie mieliście pojęcia Autorki i autorzy numeru: Sandy Baldwin, Charles Olson, Piotr Marecki, Araki Yasusada, Shiv Kotecha, Lawrence Giffin, Kenneth...

Książki

Książki (1)

robbo-solucja
Piotr Marecki, Wojciech „Bocianu” Bociański, Piotr „Kroll” Mietniowski, Krzysztof „Kaz” Ziembik
frajda
Marta Dzido

Książki (2)

lucyfer-zwycieza
Ilona Witkowska
pozdrowienia-ze-swiata
Dominika Dymińska
szklane-pszczoly
Ernst Jünger
przyducha
Maciej Piotr Prus
Projekt Petronela Sztela      Realizacja realis

Nasz serwis używa plików cookies do prawidłowego działania strony. Korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień dla plików cookies oznacza, że będą one zapisywane w pamięci urządzenia. Ustawienia te można zmieniać w przeglądarce internetowej. Więcej informacji udostępniamy w naszej polityce prywatności.

Zgadzam się na użycie plików cookies.

EU Cookie Directive Module Information